اصول پرورش جوجه شترمرغ

اصول پرورش جوجه شترمرغ

کلید موفقیت پرورش جوجه‌های شترمرغ بر پایه فراهم کردن محیط مناسب برای رشد و تکامل است. هیچگاه نباید فراموش شود که علی‌رغم اندازه بزرگشان، جوجه شترمرغ‌ها حیوانات جوانی هستند و شرایط، مخصوصاً درجه حرارتی که ما آنها را تحت آن پرورش می‌دهیم بر کارایی و بقای آنها تأثیرگذار است. آسایش جوجه‌هایی که تحت شرایط ضعیف نگهداری می‌شوند، کاهش می‌یابد و این منجر به سرعت رشد کم و قدرت بقای ضعیف می‌شود.

 

 

 

جوجه شترمرغ

1- پرورش جوجه شترمرغ در سنین اولیه (تولد تا 3 ماهگی)
1-1- خرید جوجه سالم برای پرورش
حتی الامکان سعی نمائید جوجه را در سنین اولیه و در جوجه کشی خریداری و به محل مزرعه خود حمل نمائید. برخلاف نظر عموم، پرورش جوجه با رعایت مسائلی که توضیح داده خواهد شد آسانتر از سایر سنین خواهد بود، به شرطی که جوجه سالم بوده، به درستی جوجه‌کشی شده باشد، از مزرعه پرورشی مطمئن خریداری شده و بخصوص مولدین از تغذیه مناسب برخوردار بوده باشند. جوجه‌های سالم از تخم‌هایی با کاهش وزن مطلوب (15 درصد در کل دوران جوجه‌کشی) تولید می‌شوند. بدیهی است همه تخم‌ها با توجه به وزن تخم و عوامل مختلف ممکن است این کاهش وزن را نداشته باشند و دامنه تغییرات آن بین 10 تا 20 درصد می‌باشد. جوجه‌های سلام و با کیفیت هوشیار بوده و نسبت به محیط اطراف عکس العمل دارند. پرها درخشان و چشمها گرد و براق است. به درستی برروی پاها نشسته، بدون اینکه تعادل خود را از دست بدهد و پاها به هنگام نشستن در زیر بدن قرار می‌گیرد. به هنگام راه رفتن تعادل دارند و کنجکاو بوده و به هرچیزی نوک می‌زند. ناف کاملاً خشک و فاقد بیرون زدگی است. جوجه با کیفیت به سرعت شروع به خوردن دان و آب نموده و از رشد مناسبی برخوردارند.

بسیاری از مشکلات پرورش جوجه تا 3 ماهگی مربوط به تغذیه گله مولدین می‌باشد. بنابراین اگر مولدین از تغذیه مناسبی برخوردار نباشند کلیه تلاش‌های شما در امر پرورش جوجه به هدر خواهد رفت. کیفیت جوجه از اهمیت خاصی برخوردار است و موفقیت شما را تضمین می‌نماید. بنابراین جوجه خود را از مزارع مطمئن خریداری نمائید.

2-1- آمادگی سالن پرورش جوجه قبل از شروع جوجه کشی و هچ
در آغاز فصل و قبل از انتقال جوجه به سالن پرورش جوجه باید سالن کاملاً شسته، ضدعفونی شده و شعله داده شود. کلیه تجهیزات، آبخوری‌ها و دانخوری‌ها نیز باید شسته و ضدعفونی شوند. سپس وسایل گرمایش روشن شده و به مدت حداقل 12 تا 24 ساعت (بسته به دمای محیط) سالن گرم شود. از آنجائیکه شروع تولید جوجه در اواخر زمستان و یا اوایل بهار می‌باشد، لذا تأمین وسایل گرمایش و مادر مصنوعی ضروری است و در این خصوص غفلتت ننمائید. جوجه‌ها به ترتیب در پن‌ها قرار گرفته، بطوریکه جوجه‌های مسن‌تر در سمتی که فن‌های تهویه سالن (انتهای سالن) نصب شده است، قرار گیرند و نهایتاً هوای کثیف توسط فن‌ها کشیده شده و از سالن خارج گردد.

جوجه‌ها از روز اول به آب و غذا دسترسی داشته باشند. معمولاً چند روز طول می‌کشد تا جوجه به غذا و آب خوردن عادت پیدا کند. در این مدت از ذخایر کیسه زرده که حدوداً برای یک هفته کافی است، استفاده می‌نماید. عدم تغذیه جوجه‌ها با هدف جذب سریع‌تر کیسه زرده کاملاً اشتباه و مردود می‌باشد و موجب می‌گردد سیستم ایمنی جوجه‌ها تضعیف شده و مقاومت آنان در مقابل بیماری‌ها کاهش یابد. بنابراین بلافاصله پس از انتقال جوجه‌ها به سالن پرورش آب و غذا در اختیار آنان قرار گیرد. طی هفته اول مقداری خوراک روی بستر (روی کارتن یا روزنامه تمیز) ریخته شده و پس از آن می‌توان دانخوری‌ها را وارد سالن کرد. باوجودی که شترمرغ‌ها توانایی هضم الیاف بیشتری نسبت به سایر پرندگان اهلی دارند (به دلیل تخمیر در روده بزرگ) ولی تنها پس از رسیدن به سن معینی توانایی انجام این کار را به دست می‌آورند. لذا بهتر است طی چند هفته اول زندگی جوجه‌ها جیره‌هایی باب یش از 5 درصد الیاف خام به آنها داده نشود. ضمناً توانایی جوجه‌ها برای هضم چربی در اوایل زندگی کاملاً پایین است.

دانخوری و آبخوری به تعداد کافی در اختیار جوجه‌ها قرار گیرد و در مناطق مختلف پن قرار گیرد. از دانخوری بشقابی پلاستیکی مخصوص مرغ می‌توانید استفاده نمائید. دان تازه هرچند ساعت یکبار در اختیار جوجه‌ها قرار گیرد. دانخوری‌ها را طوری پر نمائید که پس از 2 تا 3 ساعت خالی شده و سپس دان جدید به دان خوری‌ها اضافه گردد. دان باقیمانده در دانخوری‌ها را دور ریخته و یا از آن در تغذیه پرندگان پرواری استفاده نمائید. بنابراین هرگز دان جدید به دان قدیمی اضافه نگردد بلکه دانخوری را کاملاً خالی و تمیز نموده و سپس دان جدید را جایگزین نمائید. دان تازه بو و عطر بیشتری داشته و جوجه‌ها را به غذا خوردن ترغیب می‌نماید. از طرفی انباشته شدن دان قدیم در دان خوری او عدم جایگزینی کامل با دان جدید، امکان آلودگی و کپک‌زدگی دان را افزایش داده و زمینه‌ساز شیوع بیماری در جوجه‌ها می‌گردد. ضمناً به کارگر خود آموزش دهید که درب کیسه‌ دان را همیشه بسته نگه دارد تا امکان آلودگی در اثر تماس با محیط کمتر شده و از طرفی دان مصرفی عطر، بو و رطوبت خود را حفظ نماید. توجه به همین نکات ساده، موفقیت شما را در امر پرورش جوجه شترمرغ افزایش خواهد داد.

جوجه‌ها در شب نیاز به تغذیه ندارند و باید استراحت نمایند. لذا بهنگام شب و پس از تاریک شدن هوا، دانخوری و آبخوری‌ها جمع‌آوری شده، شسته و ضدعفونی شوند. هرروز باید اینکار صورت پذیرد. به هنگام شب نور سالن را کاهش دهید و یا می‌توانید فقط از روشنایی لامپ‌های حرارتی که به عنوان مادر مصنوعی بکار می‌روند، استفاده نمائید. آرامش جوجه‌ها در شب و استراحت کافی، قوای آنان را برای فعالیت در روز بعد تجدید می‌نماید. این آرامش با سکوت، گرمایش ملایم کف و یا عایق بندی بستر، دمای مطلوب سالن و مادرهای مصنوعی، تهویه مناسب سالن و تراکم مناسب جوجه‌ها در هر پن فراهم می‌گردد. به محض روشن شدن هوا، آب و غذا در اختیار جوجه‌ها قرار گیرد. جوجه‌ها به کارگر سالن عادت می‌کنند، لذا از تعویض متوالی کارگر خودداری نموده و یک نفر را مسئول پرورش جوجه‌ها انتخاب نمائید. کارگر همیشه با روپوش تمیز و یکرنگ به جوجه‌ها رسیدگی نماید. در اینصورت جوجه‌ها با دیدن او احساس آرامش می‌کنند. پس از تغذیه کافی و درصورت مساعد بودن دما و شرایط محیطی، می‌توانید جوجه‌ها را برای استفاده از نور آفتاب و هوای تازه به گردشگاه هدایت نمائید. گردشگاه باید حتماً سایبان داشته باشد و بهتر است آب و دان در زیر سایبان قرار گیرند. پس از انتقال جوجه‌ها به گردشگاه، کارگر می‌تواند با بستن درب‌های خروجی از این فرصت برای تمیز نمودن سالن استفاده نماید.

3-1- کارگران جوجه کشی
کارگرانی که برای مراقبت از جوجه‌ها استخدام می‌شوند می‌توانند تأثیر بسیار زیادی بر موفقیت و یا عدم موفقیت در پرورش جوجه‌ها داشته باشند. جوجه‌شترمرغ‌ها به آسانی می‌ترسند که درنتیجه استرس به آنها وارد شده و این امر می‌تواند رفتار آنها را تحت تأثیر قرار دهد. کارران باید به احتیاجات جوجه شترمرغ‌های جوان اهمیت داده و همواره با پرندگان با ملایمت و آرامش برخورد نمایند. هنگام کار کردن با پرنده بایستی مراقبت لازم صورت گیرد. بی‌احتیاطی و خشونت در گرفتن و نگهداشتن پرنده نه تنها سبب زخمی شدن پرنده می‌شود بلکه ممکن است سبب صدمه به پای پرنده شود. توجه به راحتی و آسایش پرندگان یک صفت خوب و مفید برای هرکارگری است. صرف اندک زمانی در هرروز برای زیرنظر گرفتن پرندگان و سعی در پیدا کردن مشکلات آنها از صفات مطلوب یک مدیر خوب می‌باشد. آموزش کارگرانی به منظور حصول اطمینان از این که آنها به طور مناسبی با پرندگان رفتار کنند خیلی مهم است و می‌توان با این کار نتایج خوبی حتی بدون داشتن نظارت مداوم کسب کرد.

ثابت و دائمی بودن کارگر بسیار مهم است. تغییر در پرسنل می‌تواند یک عامل استرس‌زا برای پرندگان جوان باشد که منجر به کاهش اشتها و رشد ضعیف آنها می‌شود. سعی کنید کارگران ثابتی را جهت کار کردن با جوجه‌ها داشته باشید و افراد بازدید کننده از سالن‌ها را به حداقل برسانید. بهتر است که رنگ و شکل همه چیز در واحد پرروش ثابت نگه داشته شود. جوجه‌های جوان درصورت آشنا بودن با رنگ خاصی حتی اگر کارگر نیز عوض شود کمتر دچار استرس می‌شوند.

کارهای روزانه کارگر پس از خروج جوجه‌ها از سال شامل:

- برداشتن حصیرهای پلاستیکی (درصورت استفاده) و یا هر پوشش دیگری و انتقال آنان به خارج از سالن برای شتسشو و ضدعفونی؛

- برداشتن فضولات با کاردک از بستر پن‌ها و خارج نمودن فضولات از سالن و دور از فضای سالن پرورش. این عمل ضمن کاهش میزان آمونیاک که مشکلات تنفسی را برای جوجه ایجاد می‌نماید، باعث خروج آلودگی و رطوبت از سالن پرروش نیز می‌گردد؛

- جارو نمودن پن‌ها و راهرو‌ها و تمیز نمودن دیواره‌های جدا کننده پن‌ها؛

- شعله دهی پن‌ها به منظور کاهش آلودگی

اجرای روزانه این عملیات باعث کاهش آلودگی و درنتیجه کاهش تلفات می‌گردد. درصورت شعله دهی پن‌ها، نیاز به ضدعفونی با مواد ضدعفونی کننده نمی‌باشد. استفاده از مواد ضدعفونی کننده محلول در آب به دلیل عدم امکان شستشوی روزانه کامل پن‌ها قبل از محلول پاشی، معمولاً کم اثر بوده و از طرفی با ایجاد رطوبت در سالن پرورش، امکان شیوع آلودگی‌های قارچی را افزایش می‌دهد. لذا توصیه می‌گردد از روش شعله‌دهی استفاده نمائید. ضمناً شعله‌دهی باید به درستی صورت پذیرفته و شعله به اندازه کافی حرارت داشته باشد.

پس از اجرای عملیات فوق، حصیرهای پلاستیکی با پوشش‌های دیگر مجدداً به پن‌ها انتقال می‌یابند. به هنگام ظهر و درصورت گرم بودن هوا، جوجه‌ها می‌توانند چندساعتی را در داخل سالن سپری نمایند و از وسایل تهویه و خنک کننده، بسته به گرمای محیط، برای کاهش استرس گرمایی جوجه‌ها استفاده نمائید. درصورت مناسب بودن هوای محیط، بهتر است جوجه‌ها تا قبل از تاریک شدن هوا در گردشگاه به سر ببرند. در این صورت سالن پرورش کمتر در معرض آلودگی قرار می‌گیرد. هرروز نیز پس از انتقال جوجه‌ها به داخل سالن پرروش، گردشگاه را جارو نموده و هر هفته یکبار ضدعفونی نمائید. ایجاد سایبان در گردشگاه ضروریست.

4-1- شرایط محیطی پرورشگاه
الف) درجه حرارت
درجه حرارت اتاق پرورش جوجه شترمرغ شامل درجه حرارت هوا در اتاق، درجه حرارت در زیر لامپ حرارتی (مادر مصنوعی) و درجه حرارت کف می‌باشد. درجه حرارت اتاق مهمترین فاکتور در تعیین میزان فعالیت جوجه‌ها است و در وزن‌ها و سنین مختلف جوجه‌ها تغییر می‌کند. جدول زیر تغییر دمای لازم برای سنین مختلف را نشان می‌دهد.

تعیین درجه حرارت مناسب پرورش جوجه شترمرغ در سنین مختلف

ردیف

درجه حرارت اتاق

وزن

سن

1

32.c

1 کیلوگرم

3-0 روزگی

2

30.c

1/2 کیلوگرم

7-4 روزگی

3

28.C

1/5کیلوگرم

14-8 روزگی

4

26.C

2 کیلوگرم

15-21 روزگی

5

24.C

5 کیلوگرم

35-22 روزگی

6

22.C

10 کیلوگرم

50-36 روزگی

7

20.C

35 کیلوگرم

60-51 روزگی

 

 

 

 

 

 

 

باتوجه به این که اختلاف قابل توجهی در وزن پرندگان در هر سن وجود دارد بهتر است تنظیم دمای اتاق براساس میانگین وزن پرندان صورت گیرد. مادر مصنوعی یک منبع مهم حرارتی برای جوجه‌ها می‌باشد. در سه روز اول پس از خروج جوجه از تخم باید جوجه‌ها به یک فضای کوچک در زیر لامپ حرارتی در درجه 32 درجه سانتی‌گراد (90 درجه فانهایت) قرار گیرند و برروی زمین نگهداری شوند. درصورت استفاده از مادر مصنوعی دمای سالن 25 تا 27 درجه سانتیگراد درنظر گرفته شود. این حرارت به تدریج می‌تواند هفته‌ای یک درجه سانتیگراد کاهش یافته و به 20 درجه سانتیگراد برسد. بهترین دما برای پرورش جوجه در سن 3 ماهگی در حدود 20 درجه سانتیگراد است.

هم زمان با رشد پرندگان ارتفاع مادر مصنوعی پرورش جوجه شترمرغتا حدود یک و نیم ماهگی می‌بایست افزایش یابد تا هم بتوان پرندگان بزرگتر را تحت پوشش بیشتر قرار داد و از طرفی با افزایش سن پرنده حرارت مطلوب را برای آنان فراهم کرد. برای جوجه شترمرغ 10 کیلوگرمی (7هفته) اگر دمای طبیعی 20 درجه سانتی‌گراد (68 درجه فارنهایت) باشد در این صورت مادرهای مصنوعی را می‌توان خاموش کرد. بدیهی است درصورت کاهش دما به زیر 20 درجه سانتی‌گراد تا سن 3 ماهگی تأمین منبع حرارتی حداقل برای آسایش پرندگان در طول شب نیاز می‌باشد.
به طور کلی نگهداری مناسب درجه حرارت محیط بخصوص در شب‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است. زمین می‌تواند گرمای زیادی را از جوجه‌ها به هنگام نشستن و یا خوابیدن جذب کند، نشستن برروی بتن سرد برای چندین ساعت منجر به سرما خوردن جوجه‌ها خواهد شد. جوجه‌های کوچک، با سن کمتر از 7 روز به یک دمای 77º F)25ºc) برروی کف نیاز دارند، بستر می‌بایست عایق‌بندی شود و یا یک سیستم حرارتی در زیر کف مورد استفاده قرار گیرد. لوله‌های آب رم، که از یک مخزن مرکزی تغذیه می‌شوند در زیر بتن باید به عنوان منبع حرارتی کف کار گذاشته شنوند. نیازی نیست که کف تمام محوطه را گرم کرد. اگر محوطه بزرگ است ولی فقط 12 جوجه در آن نگهداری می‌شود، احتیاجی به این که بیشتر از 4 مترمربع کف گرم شود را ندارد، هرچند اگر تعداد جوجه‌ها افزایش یابد باید منطقه گرم شده افزایش یابد.
یکی از دلایلی که جوجه‌ها در اوایل فصل بهار از رشد بهتری برخوردارند، مناسب بودن درجه حرارت محیط در این ایام است. با گذشت فصل بهار و رسیدن به ماه‌های گرم تابستان مشکلات پرروش جوجه بیشتر شده و از رشد کمتری برخوردار می‌شوند. استفاده از سایبان، سرد نمودن محیط مانند استفاده از مه‌پاش، استفاده از امکانات سالن پرروش به هنگام استرس گرمایی، تهویه سالن و روش‌ها معمول خنک نمودن می‌تواند مشکلات شما را در امر پرورش جوجه‌ها را کاهش دهد. بطور خلاصه بهترین دما برای جوجه‌های جوان در سالن (پرورش (درصورت استفاده از مادر مصنوعی) 25 درجه سانتی‌گراد و برای جوجه‌های بالای 2 ماه 20 درجه سانتیگراد است. حرارت بستر 25 درجه سانتی‌گراد و حرارت زیر لامپ‌های حرارتی (بسته به سن جوجه) درجوجه‌های جوان 32 درجه سانتیگراد می‌باشد. درجه حرارت لامپ‌های حرارتی به تدریج کاهش یافته و در سن حدود یک ماهگی می‌توان لامپ‌های حرارتی را حذف کرد.
در یک ماه اول پرورش جوجه شترمرغ (علی‌الخصوص در دو هفته اول) فضای زیاد در اختیار جوجه‌ها قرار نگیرد. این امر باعث پراکندگی جوجه، کاهش مصرف خوراک و آب و ایجاد استرس بی‌مورد در جوجه‌ها می‌گردد. بنابراین در داخل سالن برای هر چهار جوجه یک متر مربع و در گردشگاه برای هر 2 جوجه یک متر مربع فضا کافی است. بعد از سن یک ماهگی نیاز به فضا بیشتر شده و بالعکس کمبود فضا می‌تواند در جوجه‌ها ایجاد استرس نماید.

ب) رطوبت
میزان رطوبت در داخل محوطه پرورشی معمولاً نشان دنده شرایط غالب هوای تازه در محوطه می‌باشد. در روزای گرم بلافاصله پس از ریزش باران، میزان رطوبت خیلی زیاد خواهد بود. شستشوی روزانه محوطه نیز میزان رطوبت در داخل اتاق را به‌خصوص در دماهای بالاتر که برای نگهداری جوجه‌ها مورد نیاز است، بالا می‌برد. به‌طور کلی تغییرات رطوبت تأثیر زیادی روی جوجه‌ها ندارد. ولی اگر هم دما و هم رطوبت بالا باشد جوجه‌ها در خنک کردن خودشان با مشکل روبرو خواهند شد که پایین آوردن دمای هوا در این شرایط مفید خواهد بود. رطوبت بالا رشد میکروبی خصوصاً در مورد قارچ‌هایی مانند آسپرژیلوس را تقویت می‌کند. کنترل میزان رطوبت در اتاق پرروش می‌تواند در کاهش اثرات منفی (مضر) عفونت‌های قارچی دستگاه تنفسی مؤثر باشد. در مناطق با رطوبت بالا توصیه می‌شود که از یک دستگاه کاهش رطوبت استفاده گردد.

پ) تهویه
تهویه سالن به منظور اطمینان از حصول بهترین کیفیت هوا در داخل اتاق جوجه‌ها مهم است. به‌خصوص تجمع گازهای سمی از قبیل (NH3) که از مدفوع و یا فساد فضولات ایجاد می‌شود، می‌تواند برای سلامت جوجه شترمرغ‌ها و یا کارکنان زیان‌آور باشد. آمونیاک به مقدار 10-20 ppm را می‌توان از طریق استشمام در هوا احساس کرد. مقدار در ppm حد مجاز برای 8 ساعت کار در روز 25ppm آمونیاک است. غلظت آمونیاک 30-35 PPM خطر ابتلاء هب بیماری‌های تنفسی را در گله افزایش می‌دهد. غلظت آمونیاک بین حدود 35-40 ppm تأثیر زیان‌آوری بر اشتهای پرندگان دارد و در غلظت بالاتر از 50 ppm، چشم پرندگان ملتهب و اشکبار خواهد شد و سبب کاهش سرعت رشد می‌گردد و همچنین خطر زیادی در ایجاد بیماری‌های تنفسی خواهد داشت.

ج) روشنایی
تحقیقی درمورد اهمیت نور در زندگی جوجه‌ شترمرغ‌ها گزارش نشده است. امکان دارد که تولید ویتامین D به وسیله‌ی سلول‌های پوست، که وابسته به نور ماورای بنفش هشتند، تحت تأثیر نور قرار گیرد. این موضوع نباید تولید کننده را زیاد نگران کند، زیرا پرندگانی که با جیره کنسانتره‌ای و یا مکمل ویتامینی تغذیه می‌شوند، نیازشان به این ویتامین برآورده می‌شود. از لحاظ کاربردی، شدت نور به طور معمول باتوجه به نیاز پرندگان تعیین می‌شود. کارکردن در نور کم بسیار سخت است و به تجربه ثابت شده است که سطوح روشنایی برای رشد جوجه‌ها مهم می‌باشد. شترمرغ برای تغذیه به حس بینایی خود وابسته است درنتیجه اتاق پرورش می‌بایست نور خوبی داشته باشد تا پرندان بتوانند خوراک را ببینند. به علاوه علت نگهداری ماکیان در سطوح پایین روشنایی عمدتاً به خاطر جلوگیری از نوک زدن درمیان پرندگان است.

هـ) سر و صدا
سر و صدا عامل استرس‌زای مهمی برای جوجه شترمرغ‌ها می‌باشند. معمولاً پرندان به صداهای ثابت در محیط پرروشی عادت می‌کنند ولی تغییرات ناگهانی در صداهای محیط می‌تواند آنها را بترساند. برای مثال جوجه‌ها به راحتی صدای چرخش فن‌ها را می‌پذیرند و به آن عادت می‌کنند اما توقف ناگهانی یا شروع ناگهانی پس از یک دوره آرامش آنها را می‌ترساند. از آنجایی که واکنش حاصل از ترس جوجه شترمرغ معمولاً دویدن است لذا درصورت وجود استرس جوجه‌ها به این سو و آن سو دویده و با برخورد با دیوارها با زمین خوردن زمینه آسیب دیدن خودشان را فراهم می‌کنند. پخش صدای رادیو در محیط اغلب به جوجه‌ها تلقین می‌کند که پرورش دهندگان درمحیط حاضر هستند، اما رادیو نباید دارای صدای بلندی باشند چرا که صدای بلند در گام‌های موسیقی می‌تواند پرندگان را بترساند. بسیار مهم است که کارهای ساختمانی یا تعمیراتی در داخل سالن پرروش جوجه شترمرغ‌ها حداقل باشد. سعی کنید امکانات مورد نیاز را قبل از آوردن جوجه‌ها به اتاق پرورشی کامل کنید. صداهای بلند که به وسیله چکش و یا دریل ایجاد می‌شوند، برای جوجه‌ها بسیار استرس‌زا هستند. جوجه‌ها جایی را برای فرار و یا پنهان شدن ندارند و متوجه نیستند که خطری آنها را تهدید نمی‌کند. عوامل استرس‌زا ممکن است مصرف خوراک را کاهش دهند و رفتارها و عادت‌های ناپسندی مانند نوک زدن به پر و بال و سر و انگشت و پا را درمیان جوجه‌ها به وجود آورد. به طور کلی آسایش جوجه‌ها را در درجه اول اهمیت قرار دهید و سر و صدا را همواره ثابت و کم نگه دارید و از سر و صدای ناگهانی و بلند اجتناب کنید.

2- پرورش جوجه از یک ماهگی تا سه ماهگی
در پرواربندی چند سنی و همچنین در مزارع مولد توام پرورش جوجه شترمرغ(مادر و گله پروراری) با بزرگتر شدن جوجه و رسیدن به سن یک ماهگی، نیاز به فضای بیشتری می‌باشد و ازطرفی مدفوع و ادرار جوجه‌ها افزایش یافته و به منظور رعایت مسائل بهداشتی بهتر است به سالن دیگری منتقل گردند. قبل از انتقال جوجه‌ها به این سالن، کلیه اقدامات بهداشتی که درمورد سالن پرورش تا یک ماهی توضیح داده شد، درمورد این سالن نیز باید انجام گیرد. جوجه‌ها در گروه‌های کم تراکم بهتر بوده و امکان شیوع بیماری کمتر است و از طرفی کنترل جوجه‌ها با دقت بیشتری صورت می‌پذیرد. استرس در روه‌های کم تراکم کمتر بوده و جوجه‌ها از رشد بهتری برخوردارند. جوجه‌ها بر اساس سایز بدن دسته‌بندی شده و در گروه‌های مجزا قرار گیرند. در این صورت عملکرد بهبود می‌یابد. قرار گرفتن جوجه‌های کوچک در کنار جوجه‌های بزرگ باعث ایجاد استرس در جوجه‌های کوچک شده و از رشد کمتری برخوردار می‌گردند. کارگر مخصوص برای پرروش این دوره درنظر بگیرید. کارگر باید همیشه درمیان جوجه‌ها بوده و به آنان رسیدگی نماید و مشکلات را گزارش نماید. باتوجه به افزایش سن و سایز جوجه‌ها، بهتر است از دانخوری و آبخوری ناودانی برای تغذیه استفاده گردد.
دانخوری و آبخوری نیز باید در زیر سایبان قرار گرفته و مرتباً تمیز و ضدعفونی شوند. روش غذادهی نیز هر 2 تا 3 ساعت یکبار می‌باشد. توجه داشته باشید که تجمع آب در اطراف آبخوری‌ها می‌تواند منشأ شیوع بیماری‌ها علی الخصوص در فصل تابستان باشد. بخصوص اگر در بستر اطراف آبخوری از خاک استفاده شده باشد. جوجه به خاک خیس نوک زده و از آن تغذیه می‌نمایند که می‌تواند موجب شیوع بیماری‌های عفونی و گوارشی گردد. بنابراین آبخوری‌ها طوری طراحی شوند که کمترین دورریز آب داشته باشند وحتی بهتر است تا شعاع یک متری آبخوری از بتن استفاده شده و شیب آن طوری باشد که دورریز آب به خارج از گردشگاه منتقل شود.

دان‌خوری از آبخوری فاصله داشته و درجهت مخالف آبخوری قرار گیرد. در اینصورت، دان با آب کمتر مخلوط شده و امکان شیوع بیماری کمتر می‌گردد. جوجه‌ها با سن بیشتر از یک ماهگی، بیشتر اوقات را در داخل گردشگاه بسر می‌برند. فقط شب‌ها درصورت سرد بودن هوا، به داخل سالن منتقل می‌شوند. درغیر اینصورت حتی شب‌ها را هم می‌توانند در داخل گردشگاه باقی بمانند. در روزهای گرم تابستان نیز ممکن است مجبور باشیم جوجه‌ها را به داخل سالن منتقل نموده و از وسایل تهویه و خنک کننده برای کاهش استرس استفاده کرد. قسمت مسقف بیشتر در اوایل بهار و در طول پاییز و زمستان کاربرد دارد. در فصل تابستان حتی می‌توان از پن‌های پروراربندی( سه ماهگی به بالا) برای پرروش جوجه در سنین بالای یک ماه استفاده نمود. بنابراین شرایط آب و هوایی در تصمیم‌گیری برای مدیریت امکانات و پرورش جوجه‌ها بسیار مؤثر می‌باشد. مصرف غذا می‌تواند به عنوان یک اهرم مدیریتی برای پرورش دهنده مورد استفاده قرار گیرد. کارگر باید به مقدار مصرف غذای جوجه‌ها اشراف داشته باشد و به محض کاهش مصرف خوراک، موضوع را گزارش نماید تا علت، پیگیری گردد. هرگونه استرس و یا بروز بیماری منجر به کاهش مصرف خوراک می‌گردد که خود یک زنگ خطر بوده و باید سریعاً علت پیگیری و مرتفع شود. مصرف خوراک باید هرروز نسبت به روزهای قبل اندکی با افزایش همراه باشد. اندازه‌ گرفتن وزن جوجه‌ها نیز می‌تواند شما را از عملکرد جیره و مشکلات گله آگاه نماید. بنابراین در زمان‌های مشخص جوجه‌ها را توزین نموده و منحنی رشد را کنترل نمائید. اگر جوجه‌ها رشد کافی نداشته و یا کاهش وزن داشتند سریعاً مشکل را ردیابی و اقدامات پیشگیرانه را انجام دهید. مدیریت مزرعه باید در مدت پرروش شرایط آرام و ایده‌آل را برای جوجه‌ها فراهم نماید. زیرا این دوران از حساسیت خاصی برخوردار است. پیشگیری مسائل و مشکلات را راز موفقیت خود در پرورش جوجه قرار دهید و کلیه مسائل فنی و بهداشتی را رعایت نمایید. جوجه مریض بدحال شانس بسیار کمی برای بهبودی دارد. هرگونه جابجایی بی‌مورد، تغییر ناگهانی هوا، حضور ملاقات کنندگان و حیوانات مانند سگ، تغییرات در فرمول جیره، تغییر مواد مصرفی در جیره و تغییر شکل و عطر و بو و طعم جیره، تغییر منابع آب و مزه آب، تغییر کارگران مسئول، افزایش تراکم پرروش جوجه‌ها، صداهای ناهنجار محیط می‌تواند در جوجه ایجاد استرس نموده و موجب کاهش مصرف خوراک و بروز بیماری‌ها گردد. هرچند بعضی از عوامل غیرقابل کنترل می‌باشند، ولی سعی نمائید عوامل استرس‌زا را به حداقل کاهش دهید.

3- جوجه کشی (دستگاه انکوباتور)
همانطور که ملاحظه فرمودید، در متن اصلی پرروش شترمرغ، اندکی در رابطه با ستر و هچ توضیح داده شد. در ادامه قصد داریم راجع‌به سنسورها و دستگاه همزمان ستر و هچ توضیحاتی را عرضه داریم:

- دستگاه جوجه کشی ستر هچر همزمان
یکی از دلایل افزایش میزان راندمان جوجه‌کشی استفاده از تخم نطفه‌دار تازه می‌باشد و هرچه زمان نگهداری تخم نطفه‌دار افزایش یابد امکان جوجه شدن آنها کمتر شده و حتی به صفر نیز می‌رسد، قابلیت ستر هچر همزمان دستاه جوجه این امکان را به شما می‌دهد که تخم‌های نطفه‌دار تازه را بصورت روزانه داخل ماشین جوجه کشی قرار داده و بدون نگرانی از کهنه شدن آنها اقدام به جوجه کشی کنید.

- کالیبراسیون دستگاه جوجه‌کشی
ممکن است در طول دوره جوجه‌کشی و در استفاده‌های متوالی از دستگاه جوجه‌کشی حسگرهای دما و رطوبت دچار اختلال شود و توانایی اندازه‌گیری دمای واقعی را نداشته باشد، این امر موجب بوجود آمدن تلفات در تخم‌های نطفه‌دار می‌شود. عمل کالیبراسیون در واقع به تنظیم دوباره حسگر‌های دستگاه جوجه‌کشی گفته می‌شود.

- کاربرد سنسور دستگاه جوجه‌کشی و سنسورهای آن
سنسور یکی از قطعات مهم یک دستگاه جوجه‌کشی است. این قطعه الکترونیکی که وظیفه کنترل دما، رطوبت یا هردو مورد را برعهده دارد هرچقدر دقیق‌تر و با کیفیت‌تر باشد به همان مقدار راندمان جوجه‌دهی دستگاه جوجه‌کشی افزایش می‌یابد. در ایران کارخانه‌های ساخت دستگاه‌های جوجه‌کشی از سنسورهای مختلفی برای کنترل دما استفاده می‌کنند که بدترین نوع آن سنسور آنالوگ NTC و LM35 بوده و بهترین آن SHT Sensirion می‌باشد.

سنسور SHT : سنسور SHT Sensirion توسط دانشمندان و متخصصین اهل کشور سوئیس طراحی و تولید شده‌است که ازدقیق‌ترین سنسورهای کنترل رطوبت (دقیق‌تر از سنسورهای مطرح آلمانی و آمریکایی) محسوب می‌گردد. این سنسور که وظیفه کنترل دما و رطوبت دستگاه را برعهده دارد یکبار در کارخانه تولیدی محصول (سوئیس) کالیبره می‌شود و در نتیجه در دفعات استفاده از دستگاه نیازی به کالیبره مجدد ندارد. قابلیت ذکر شده باعث خواهد شد که شما بدون نیاز به تخصص و دانش کالیبراسیون دستگاه اقدام به استفاده از دستگاه جوجه کشی نمایید.

- سیستم‌های رایج چرخش تخم‌های نطفه‌دار داخل دستگاه جوجه‌کشی
یکی از قوانین مهم جوجه کشی عمل چرخش تخم‌های نطفه‌دار است. دستگاه‌های جوجه‌کشی نیز از این قانون مستثنی نیستند و برای تبدیل تخم‌های نطفه‌دار به جوجه از سیستم چرخش استفاده می‌کند. ماشین‌های جوجه‌کشی امروزی از چرخش 90 درجه‌ای برای انجام فرآیند ذکر شده استفاده می‌کنند. البته به تازگی سیستم چرخش 360 درجه‌ای نیز برای اولین‌بار در ایران توسط گروه صنعتی اسکندری بر روی دستگاه‌های جوجه‌کشی استفاده شده است. این سیستم چرخش دقیقاً ازرفتار مرغ مادر الهام گرفته شده و راندمان جوجه‌کشی را به طرز محسوسی افزایش می‌دهد. پیشنهاد می‌کنیم درصورتیکه قصد جوجه‌کشی از تخم پرندگان زینتی دارید از دستگاه‌های جوجه‌کشی با چرخش 360 درجه استفاده کنید.

- نکات مهم درمورد هچ کردن تخم شترمرغ و رفتار جوجه‌ها در هنگام هچ
جوجه شترمرغ

جوجه شترمرغ‌ها مانند سایر پرندگان برای ادامه حیات نیاز به اکسیژن دارند. جنین زمانی که در تخم حضور دارد از اکسیژن موجود در تخم استفاده می‌کند. پوسته تخم شترمرغ بسیار ایزوله و نفوذناپذیر است و اکسیژن خارجی نمی‌تواند وارد تخم شود. اما این امر مزایایی به همراه دارد. یکی از این مزیت‌ها اندازه‌گیری میزان اکسیژن در تخم و برنامه‌ریزی برای زمان هچ کردن تخم است. جنین درطول مدت حضور در تخم اکسیژن داخل آن را مصرف می‌کند و سطح دی‌اکسید کربن بالا می‌رود. وقتی اکسیژن به حد کافی پایین آمد جوجه‌ برای دریافت اکسیژن بیشتر و عم خفگی اقدام به شکست تخم می‌کند. سپس بعد از خارج شدن از تخم لحظه‌ای ثابت در حالت استراحت قرار می‌گیرد تا دی‌اکسید کربن ریه تخلیه شده و اکسیژن در شش‌‌های خود پر کند. اما در اینکار مشکلاتی نیز وجود دارد که اغلب به علت تهویه نامناسب اتاق جوجه‌کشی ایجاد می‌شود. دمای اتاق در فرایند جوجه‌کشی باید بین 22-24 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی آن 25-30 درصد باشد همچنین ورود هوای تازه به اتاق جوجه‌کشی باید 0.142 متر مکعب بر دقیقه برای 40 عدد تخم شترمرغ باشد. به طور مثال بعضی از تخم‌ها سروقت هچ نمی‌شوند و این باعث نگرانی مزرعه‌دار مبنی بر مردن جنین می‌شود. برای حل این مشکل معمولاً تخم را سوراخ می‌کنند تا جوجه بتواند اکسیژن دریافت کند اما این مسأله می‌تواند به اختلال در فرایند هچ منجر شود و جوجه بیرون آمده از سلامت کامل محروم بماند. پس تهویه مناسب و نظارت بر چرخش مناسب تخم در ستر بهترین راه پیشگیری از وقوع این اختلال می‌باشند. فراموش نکنیم که جوجه‌هایی که به صورت طبیعی هچ شده باشند از قوای جسمانی و سلامتی خوبی برخوردار خواهند بود.



منبع: http://morad555.blogfa.com/